Η Amazon είναι κάτι περισσότερο από ένα ηλεκτρονικό κατάστημα. Είναι μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες στον κόσμο, με επιρροή που αγγίζει κάθε πλευρά της τεχνολογίας, του εμπορίου και της καθημερινής ζωής. Ξεκινώντας ως ένα online βιβλιοπωλείο στα μέσα της δεκαετίας του ’90, εξελίχθηκε σε έναν πολυεθνικό κολοσσό που διαμορφώνει τις αγοραστικές συνήθειες εκατομμυρίων ανθρώπων.
Οι απαρχές
Iδρύθηκε το 1994 από τον Jeff Bezos, έναν πρώην υπάλληλο της Wall Street, ο οποίος είδε στο διαδίκτυο μια ανερχόμενη δύναμη με τεράστια προοπτική. Αφού διάβασε μία έρευνα που προέβλεπε αύξηση του διαδικτυακού εμπορίου κατά 2.300% ετησίως, εγκατέλειψε τη δουλειά του και ξεκίνησε τη δική του επιχείρηση.
Η πρώτη του ιδέα ήταν να δημιουργήσει ένα online κατάστημα πώλησης βιβλίων, καθώς θεωρούσε πως το βιβλίο ήταν το προϊόν με το μεγαλύτερο εύρος τίτλων και τη μικρότερη δυσκολία αποστολής. Η εταιρεία ιδρύθηκε στο Bellevue της Ουάσινγκτον και αρχικά στεγάστηκε στο γκαράζ του Bezos.
Το πρώτο βιβλίο που πουλήθηκε από την Amazon ήταν το “Fluid Concepts and Creative Analogies”. Μέχρι το 1997, η εταιρεία είχε εισαχθεί στο χρηματιστήριο και η αναπτυξιακή της πορεία ήταν σταθερή και εντυπωσιακή.
Η έκρηξη
Με την πάροδο των ετών, η Amazon άρχισε να επεκτείνεται ραγδαία πέρα από τα βιβλία. Πρώτα προστέθηκαν CDs, DVDs και ηλεκτρονικά είδη. Σύντομα, η Amazon έγινε ένα παντοπωλείο του διαδικτύου, προσφέροντας σχεδόν τα πάντα: ρούχα, παιχνίδια, είδη σπιτιού, ακόμα και τρόφιμα.
Το 2005, η Amazon παρουσίασε το Amazon Prime, μια συνδρομητική υπηρεσία που παρείχε στους χρήστες δωρεάν αποστολές και αργότερα πρόσβαση σε streaming περιεχόμενο, μουσική και αποκλειστικές προσφορές. Η επιτυχία της Prime ήταν τεράστια, χτίζοντας μια πιστή βάση πελατών.
Μία από τις πιο κομβικές κινήσεις της εταιρείας ήταν η δημιουργία του Amazon Web Services (AWS), το 2006. Πρόκειται για μια πλατφόρμα cloud computing που σήμερα αποτελεί μία από τις κύριες πηγές εσόδων της Amazon, εξυπηρετώντας εταιρείες όπως Netflix, NASA, Airbnb και πολλές άλλες.
Η Amazon προχώρησε και σε μεγάλες εξαγορές, με πιο γνωστή αυτή της Whole Foods το 2017, που την εισήγαγε δυναμικά στον χώρο των τροφίμων. Παράλληλα, επεκτάθηκε σε αγορές όπως το Μεξικό, η Ινδία και η Σαουδική Αραβία.
Η καινοτόμία
Η τεχνολογική καινοτομία είναι αναπόσπαστο στοιχείο της ταυτότητας της Amazon. Στις αποθήκες της χρησιμοποιούνται χιλιάδες ρομπότ για την επιτάχυνση της διαδικασίας διανομής, ενώ οι αλγόριθμοι της εταιρείας προβλέπουν τις προτιμήσεις των πελατών με βάση τη συμπεριφορά τους.
Η Alexa, η ψηφιακή βοηθός της Amazon, μπήκε σε εκατομμύρια σπίτια, αλλάζοντας τη σχέση του χρήστη με τις έξυπνες συσκευές. Παράλληλα, η εταιρεία επενδύει σε τεχνολογίες όπως η τεχνητή νοημοσύνη, τα αυτόνομα drones και το Project Kuiper, που στοχεύει στην παροχή δορυφορικού internet.
Οι σκοτεινές πλευρές
Παρά την επιτυχία της, η Amazon έχει δεχτεί έντονες επικρίσεις για διάφορες πρακτικές. Πρώτον, οι συνθήκες εργασίας στις αποθήκες της έχουν κατηγορηθεί ως ιδιαίτερα σκληρές, με εργαζόμενους να αναφέρουν εξοντωτικά ωράρια και έλλειψη διαλειμμάτων.
Επιπλέον, η εταιρεία έχει κατηγορηθεί για φοροαποφυγή, αφού αξιοποιεί τα φορολογικά κενά διαφόρων χωρών για να περιορίζει τη φορολογική της επιβάρυνση. Σε πολλές περιπτώσεις, η Amazon δηλώνει ελάχιστα ή και καθόλου κέρδη σε χώρες όπου έχει τεράστιο κύκλο εργασιών.
Άλλο ένα θέμα είναι η πίεση που ασκεί στους μικρούς πωλητές του marketplace της. Υπάρχουν αναφορές ότι η εταιρεία “αντιγράφει” επιτυχημένα προϊόντα τρίτων και τα πουλά ως δικά της, υπονομεύοντας έτσι τον ανταγωνισμό.
Τέλος, η εταιρεία έχει ελεγχθεί για παραβιάσεις της ιδιωτικότητας, καθώς συλλέγει τεράστιο όγκο προσωπικών δεδομένων και τα αξιοποιεί για εμπορικούς σκοπούς.
Η μετά – Bezos εποχή
Το 2021, ο Jeff Bezos ανακοίνωσε την αποχώρησή του από τη θέση του CEO, παραδίδοντας τα ηνία στον Andy Jassy, επικεφαλής του AWS. Ο Bezos παραμένει εκτελεστικός πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου και επικεντρώνεται σε άλλα πρότζεκτ, όπως η διαστημική του εταιρεία Blue Origin.
Η νέα ηγεσία συνεχίζει τη στρατηγική επέκτασης, ενώ δίνει έμφαση στην περαιτέρω ενίσχυση των logistics, στην ενδυνάμωση του AWS και στην ανάπτυξη του Project Kuiper.
Το αποτύπωμα
Η Amazon έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο που ψωνίζουμε. Οι χρήστες έχουν πλέον πρόσβαση σε εκατομμύρια προϊόντα με λίγα κλικ, συχνά με την ταχύτητα της επόμενης μέρας.
Ωστόσο, αυτό έχει και το τίμημά του. Οι τοπικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν σοβαρό ανταγωνισμό, ενώ η συγκέντρωση τόσης δύναμης σε έναν παίκτη γεννά ερωτήματα για τη βιωσιμότητα της αγοράς.
Από την άλλη, η Amazon έδωσε τη δυνατότητα σε μικρές επιχειρήσεις να αποκτήσουν παγκόσμια παρουσία μέσω της πλατφόρμας της. Ο αντίκτυπός της είναι αμφίσημος: τόσο ευκαιρία όσο και πρόκληση.
Το φαινόμενο
Η Amazon είναι ένα φαινόμενο. Από ένα απλό startup, έγινε ένας παγκόσμιος κολοσσός με επιρροή σε κάθε πτυχή της ζωής μας. Προσφέρει άνεση και καινοτομία, αλλά και προξενεί ανησυχίες για τις εργασιακές συνθήκες, την ιδιωτικότητα και την αγορά.
Το μέλλον της φαίνεται να είναι εξίσου εντυπωσιακό με το παρελθόν της. Το ερώτημα είναι αν θα καταφέρει να συνδυάσει την ανάπτυξη με μια πιο ηθική και υπεύθυνη στρατηγική. Κι αυτό είναι κάτι που θα καθορίσει την πορεία όχι μόνο της ίδιας, αλλά και του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί η σύγχρονη τεχνολογική οικονομία.
